“`html

“Trol” Kavramı ve İstanbul Büyükşehir Belediyesi Üzerine Yükselen İddialar

İnternet dünyasında “trol” terimi, diğer kullanıcıları yanıltmayı, rahatsız etmeyi veya düşmanlığı teşvik etmeyi amaçlayan, alaycı ya da hakaret içeren söylemlerle dikkat çeken kişileri tanımlamak için kullanılıyor. Bu terim, 2010’ların başında sosyal medya platformlarının -özellikle X (Twitter)- günlük hayatta daha fazla yer edinmesiyle birlikte gündeme gelmeye başladı. Aynı dönemde kulak vermemiz gereken bir durum da, bu kavramın siyasette yardımcı bir araç haline gelmesi. AKP’ye destek veren ve anonim olarak faaliyet gösteren bir grup siyasi yorumcu, zamanla “Aktrol” olarak anılmaya başladı.

Bu kez “trol” kavramı, İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) hakkında yürütülen bir adli soruşturma ile ön plana çıkıyor. İddianame, 15 sosyal medya hesabının paylaşımlarını suçlama unsuru olarak öne sürmekte. Siyasi eleştiri ve yolsuzluk iddialarını içeren bu paylaşımlar, savcılık tarafından “örgüt lehine manipülatif faaliyet” olarak değerlendirilerek kanıt haline getirilmiştir. İddianamenin “Eylem 19” başlıklı bölümünde, reklamcı Emrah Bağdatlı’nın, Karpuz Medya adlı şirket üzerinden bazı sosyal medya hesaplarına finansman sağladığı ve bu hesaplar aracılığıyla belediyede bir “trol yapılanması” yarattığı iddia ediliyor.

İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin resmi X hesabı ile CHP Grubu’na ait resmi X hesabı dahil olmak üzere, soruşturma kapsamında şüpheli görülen hesapların yaptığı paylaşımlar neleri içeriyor?

İddianamede, 23 sosyal medya paylaşımında suç unsuru bulunduğu öne sürülüyor. Özellikle, AKP’li Mücahit Birinci’nin gündeme getirdiği ve tutuklu bir şüphelinin, talep ettiği itirafçı ifadesini vermesi durumunda 2 milyon dolar karşılığında serbest kalabileceği iddiasına yönelik yapılan eleştirel paylaşımlar dikkat çekiyor. “İBB borsası” olarak adlandırılan bu durumla ilgili, saldırgan bir dil kullanmayan 10 paylaşım yer alıyor.

Öne çıkan diğer paylaşımlar arasında, 5 Kasım 2023 tarihinde gerçekleşen CHP’nin 38. Olağan Kurultayı’nda, o dönemde genel başkan olan Kemal Kılıçdaroğlu’nun İBB Başkanı Ekrem İmamoğlu’na seçim yarışından çekilme önerisinde bulunması, 19 Mart’ta Ekrem İmamoğlu’nun gözaltına alınması ve sahte diploma skandalıyla ilgili paylaşımlar bulunmakta.

Savcılık tarafından “trol” olarak nitelenen hesaplardan hiçbiri ifade özgürlüğünün sınırlarını aşan, hakaret veya nefret söylemi içeren bir içerik üretmemiştir. Bu paylaşımlar, bilgi vermek veya siyasi eleştiride bulunmak amacıyla yapılmıştır.

İddianamede savcılık, bu paylaşımlara yönelik şu değerlendirmeyi yapıyor: “Murat Ongun’un koordinasyonunda çalışan Emrah Bağdatlı’nın Karpuz Medya üzerinden belirli sosyal medya hesaplarına finansman sağladığı ve belediye içinde bir trol yapılanması oluşturduğu anlaşılmıştır.”

Trollerin Siyasetteki Tarihsel Süreci

İBB iddianamesinde yapılan siyasi eleştirilerin “trol faaliyeti” olarak suçlanması, iktidarı destekleyen söylemlerin geçmişte de daha ciddi siyasi sonuçlar doğurmuş olaylarda kullanıldığını hatırlatıyor. 2017 yılında dönemin başbakanı Ahmet Davutoğlu’nun istifası, bazı anonim hesapların etkisiyle gerçekleştiğini kendisi de ifade etmişti. Trolleşmenin siyasi alanda nasıl kullanıldığına ve nasıl finanse edildiğine dair birçok siyasi açıklama mevcut.

Mart 2014: Mustafa Varank ve Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın kızı Sümeyye Erdoğan arasında sosyal medya kampanyaları ile ilgili geçtiği bir ses kaydı kamuoyuna yansıdı.
Ağustos 2014: O dönem cumhurbaşkanı Abdullah Gül, kendisine karşı açılan trol hesaplarının kimliğini öğrenmeye çalıştı.
Mayıs 2015: Trol faaliyetlerinin yapıldığına dair izlenimlerini paylaşan BBC muhabiri Öykü Altıntaş, AKP’nin dijital ofisini ziyaret etti.
Ekim 2015: Hafıza Kolektifi tarafından gerçekleştirilen incelemede “Aktrollerin” Twitter ağları geniş bir şekilde analiz edildi.
Ocak 2016: Bülent Arınç, trol hesap faaliyetlerini açıkça kabul etti.
Mayıs 2016: Abdullah Gül’ün basın danışmanı Ahmet Sever, o dönemki trol hesapları hakkında açıklamalarda bulundu.
Ocak 2017: Bir trol kullanıcısının Meclis içinden canlı yayın yaparak tartışma başlatması üzerine olaylar gelişti.
Mayıs 2017: Hükümete yakın bazı hesaplar, medya mensupları tarafından eleştirildi.
Haziran 2017: Davutoğlu, sosyal medya üzerinden gördüğü baskılara ilişkin açıklamalarda bulundu.
Eylül 2021: CHP Genel Başkanı Kılıçdaroğlu, partilerine karşı oluşturulan trol raporuna dikkat çekti.
Ocak 2023: Süleyman Soylu hakkında trol ordusu iddiaları tekrar gündeme geldi.

Yargının Çifte Standartı

İBB iddianamesinde siyasi eleştiriler ve yolsuzluk iddiaları içeren, hakaret ve nefret söylemi içermeyen sosyal medya paylaşımlarının “trol” olarak suçlanması, yargı sisteminde uzun yıllardır süregelen bir çifte standart örneği teşkil ediyor.

Eski cumhurbaşkanı ve başbakanın dahi şikâyetçi olduğu trol hesaplar, sürekli olarak nefret dolu içerikler üretmiştir. Ancak bu hesaplara yönelik açılmış bir soruşturma yok. Buna karşın, İBB Başkanı Ekrem İmamoğlu ve arkadaşlarına yönelik suçlamalar, yargının iktidarın çıkarları doğrultusunda işlediğini ortaya koyuyor.

Bu çifte standart, Türkiye’de muhalif eleştirileri ağır suçlamalarla karşılaşmasına, iktidara en yakın olanların bu tür söylemlerin görmezden gelinmesine neden olmaktadır. “Trol” kavramının, günümüzde muhalefeti hedef alan bir suçlama aracı haline gelmesi, yargı bağımsızlığına olan güveni zedelemekte ve adalet anlayışını daha da sarsmaktadır.