Tropikal Ormanlardaki Kök Sistemleri İncelendi: İklim Değişikliği Tehdit Ediyor
Dünyadaki kara biyolojik çeşitliliğinin yarısından fazlasına ev sahipliği yapan tropikal ormanlar, aynı zamanda küresel karbonun büyük bir kısmını da toprak altındaki kök sistemlerinde depoluyor. Ancak giderek artan sıcaklıklar ve kuraklıklar, bu ormanların dengesini tehdit ediyor.
21 Kasım’da New Phytologist dergisinde yayımlanan çalışmada bilim insanları, tropikal ağaçların uzun süreli su yoksunluğu karşısında kök davranışlarını inceledi. Colorado Eyalet Üniversitesi’nden ekosistem ekoloğu Daniela Cusack liderliğindeki PARCHED deneyinde, araştırma sahalarının üzeri yarı saydam çatı yapılarıyla kapatıldı ve yağışın yüzde 50 ila yüzde 70’i engellendi. Ayrıca, dışarıdan su alımını önlemek için etrafı plastikle çevrilen hendekler kazıldı.
Ekip, köklerdeki değişimi gözlemlemek için üç farklı yöntem kullandı: yılda dört kez alınan toprak örnekleri, üç ayda bir kontrol edilen kök kapanları ve yerin 1,2 metre altına yerleştirilen kameralı akrilik tüpler.
Sonuçlar dikkat çekiciydi: Yüzeydeki ince köklerin miktarı azaldı; bu da su ve besin alımında düşüşe yol açtı. Ancak ağaçlar bu kaybı daha derinlere doğru yeni ince kökler göndererek telafi etmeye çalıştı. Cusack, “Bu kök büyümesi, karbon ya da biyokütle kaybını telafi edecek düzeyde değil” diyerek, bunun sadece hidrolik ve fizyolojik işlevleri sürdürebilmek için geliştirilen bir hayatta kalma stratejisi olduğunu belirtti.
Aynı zamanda, yüzey köklerinin arbusküler mikoriza mantarlarıyla daha fazla kolonize olduğu gözlemlendi. Bu mantarlar, bitkilerle simbiyotik ilişki kurarak su ve besin alımını artırıyor. Bu da kalan köklerin, besine erişimlerini artırmak için mantarlarla işbirliği yaptığı anlamına geliyor.
Araştırmaya dahil olmayan ancak tropikal orman kök sistemleri üzerine çalışan Daniela Yaffar, bazı ağaç türlerinin zaten kurak koşullara adapte olduğunu ancak bu evrimsel süreçlerin uzun zaman aldığını belirtti. Ona göre, daha önce bu denli kuraklık yaşamamış bölgelerdeki türler, uyum sağlamak için yeterli zamana sahip olmayabilir.
Çalışmanın baş yazarı, Minnesota Üniversitesi’nden Amanda Cordeiro, araştırmanın bir sonraki adımında kök davranışlarındaki değişimlerin ekosistemde karbon depolama ve bitki sağlığı üzerindeki uzun vadeli etkilerinin araştırılacağını belirtti.
Cusack ise, beş yıllık bu çalışmanın tropikal ormanların ömrüyle karşılaştırıldığında kısa bir dönem olduğuna dikkat çekerek, “Ormanların bu adaptasyonları ne kadar sürdürebileceğini bilmiyoruz” dedi.
