“`html

İleri Dönüşüm: Türkiye’de Araştırmacı Gazeteciliğin Yavaş Ama Kararlı İlerlemesi

Türkiye’de araştırmacı gazetecilik, azim ve sabrın bir ürünü olarak karşımıza çıkıyor. Sürekli değişen gündemle yüzleşirken bu emek yoğun ve pahalı habercilik pratiği nasıl yaşayabiliyor?

ELİF AKGÜL

Gündemin hızla değiştiği bu ortamda, ekonomik kaygılar ve politik baskılara rağmen gazeteciler, güçlü engellere karşı mücadele ederek araştırma haberleri üretmeye çalışıyor. Uzun vadeli haberlere yatırım yapılmaması ve zaman baskısının hakim olduğu bu sektörde, pek çok gazeteci daha derin, daha kaliteli haber üretme yollarını araştırıyor. Bu zorlu koşulları, Canan Coşkun, Doğu Eroğlu ve Tunca Öğreten P24’e anlattı.

Gazeteciler, kaynak ve zaman bulmanın giderek zorlaştığının altını çiziyorlar. Haber merkezlerinde muhabirlerin yerini editörlerin alması, saha haberciliğinin azalmasına neden oluyor. Ekonomik sıkıntılarla birlikte, uzun süreli araştırmalar neredeyse mümkün olmaktan çıkıyor. Bu durum, özellikle sektöre yeni adım atan genç gazeteciler üzerinde ağır bir etki yaratıyor. Birçok yeni mezun gazeteci, giderek daha fazla freelance çalışmaya yönelirken, bilgiye erişimdeki kısıtlamalar ve açık veri eksikliği, tarafsız haberciliği tehdit ediyor.

Araştırma Üzerindeki Baskı ve Hız

Dijital dönüşümle birlikte, medya sürekli yenilenen bir habercilik anlayışını benimsemiş durumda. Doğu Eroğlu’nun belirttiği gibi, “Her gün hızla ve çok sayıda haber üreten editör sayısı artarken, özgün haberler üretebilecek muhabirlerin sayısı azalıyor.” Bu dengenin muhalif bir şekilde değişmesi, 15 yıl öncesinin tersine daha fazla editör, daha az muhabir demek. Araştırmacı gazetecilik, bu yüzden “lüks” bir aktivite haline geliyor ve hızlı haber akışı, özel haberin yaşam süresini kısaltıyor.

Canan Coşkun, Türkiye’deki haberlerin şimdi hızla tüketilen ürünler haline dönüştüğünü ifade ediyor: “Yarı zamanlı editör olarak çalışıyorum. Hazırladığım haberlerin birçoğu, dış politikayı gölgede bırakıyor, önemli dosyalar bile göz ardı ediliyor. Burada her zaman haber bulmak mümkün; ama ne yazık ki bu haberler uzun ömürlü olmuyor.”

Coşkun’a göre, artık özel bir haberin ömrü “belki bir saat, belki daha az.” Eskiden önemli haberler Meclis gündeminde yer bulurken, günümüzde haberin değeri şok etme potansiyeliyle ölçülüyor. “Önceden özel haberler kıymetliydi; şimdi ise yalnızca dikkat çekici olmaları yeterli.”

Gazetecilikte Ekonomik Sıkıntılar

Araştırmacı gazeteciliğin en büyük engellerinden biri de ekonomik koşullardır. Eroğlu, “medyada sayılı kişiler dışında, gazeteciler insan onuruna uygun bir ücret alamıyor” diyerek gazeteci yoksulluğunun durumu nasıl etkilediğini vurguluyor. Bu, yalnızca mevcut gazetecileri değil, gençlerin mesleğe girişini de zorlaştırıyor. Eroğlu, “Gazeteci yoksulluğu, haber merkezlerini zayıflatıyor; aramızda dayanışma kurma şansımızı azaltıyor” diyor.

Bu durumu destekleyen Tunca Öğreten de, “Araştırmacı gazetecilik, Türkiye’de kaynak zorlukları ve baskı nedeniyle son derece maliyetli bir alana dönüştü.” diyor. Ayrıca, medyadaki kutuplaşmanın araştırmacı gazeteciliğe olumsuz etkileri de göz ardı edilemez. Öğreten, “Siyasi kutuplaşmalar, medya finansmanını bölüyor ve araştırmacı gazeteciliği olumsuz etkiliyor.” şeklinde belirtiyor. Hangi siyasi tarafta yer aldığına bağlı olarak bilgi ve belge akışının yönlendirildiğini ifade ediyor; bu da taraflı haberciliği kaçınılmaz kılıyor. Ayrıca Türkiye’de açık veriye ulaşmanın neredeyse imkânsız olduğunu da dile getiriyor. “Şeffaflıktan uzak veri saklama, araştırmacı gazetecilerin doğru bilgilere ulaşmasını ciddi şekilde zorlaştırıyor.”

Freelance Gazeteciliğin Zorlukları

Son dönemlerde artan freelance çalışma modeli, gazetecilere özgürlük sağlasa da, her bir konuda derinlemesine bilgi sahibi olmayı engelliyor. Eroğlu, “Deneyimli gazeteciler geçmiş tecrübeleriyle telif pazarlığı yapabiliyor; ancak gençler, uzmanlaşma fırsatı bulamıyor.” diyor. Öğreten ise bu durumu aşmanın yollarını arayarak, “Saha haberciliği yaparak, çeşitli insanlarla temasa geçiyor ve bilgi ediniyorum.” ifadelerine yer veriyor. “Kendi yöntemlerimle teyit etmediğim bilgi ve belgeye haber yapmam.”

Tüm bu zorluklar içinde gazeteciler, çeşitli yollarla direnmeye çalışıyor. Eroğlu, “Biz, toplumdan gizlenmiş gerçekleri ortaya çıkarmaya çalışıyoruz.” derken, bu çabanın içinde araştırma standartlarını belirleyip, en uygun yayımcı ile çalışmanın önemine dikkat çekiyor. Türkiye’de araştırmacı gazetecilik, hem ekonomik, hem yapısal hem de politik baskılara tüm gücüyle karşı durarak yaşam mücadelesi veriyor. Coşkun’un da belirttiği gibi, “Haber, bir zamanlar çok kıymetliydi; şimdi onu yeniden kıymetli kılmak gazeteciliğin en büyük hedeflerinden biri olmalıdır.”

Etiketler: araştırmacı gazetecilik, gazetecilik, medya

“`